Zestiende-eeuwse wolkenpornografie

Correggio (ca. 1490-1534)
1531-32
Oil on canvas, 163,5 x 70,5 cm
Kunsthistorisches Museum, Vienna
http://www.wga.hu

Afgaand op het zestiende-eeuwse schilderij van Correggio, Jupiter en Io, was Zeus (Jupiter in de mythologie van de Romeinen) een wolkenfetisjist. Het werk toont een naakte vrouw die de liefde bedrijft met een donkere cumuluswolk waar Zeus in schuilgaat.

De voorstelling maakte deel uit van een drieluik dat Correggio in de jaren dertig van de zestiende eeuw schilderde en dat de geliefden van Jupiter voor ogen voert. Correggio schilderde de god die de liefde bedrijft met Io, de priesteres van Hera. Volgens de mythe, zoals verteld wordt door de Romeinse dichter Ovidius, begeert de oversekste Jupiter Io, die hij in de beemden van Lerna tracht te verleiden. Hij is echter zo bang door Hera met het bekoorlijke schepsel betrapt te worden dat hij zichzelf in een donkere wolk verbergt. (...) Anders dan in de gewelddadige scène die Ovidius beschrijft, gaf Correggio er de voorkeur aan Io af te beelden terwijl ze zich uitstekend met de wolk lijkt te vermaken. Het resultaat is het zinnenprikkelendste schilderij van een wolk: het eerste en helaas laatste voorbeeld van zestiende-eeuwse wolkenpornografie.



More »

De cumulus waarin Correggio de wellustige Zeus hulde was donker en blauwgrijs van kleur. Een cumuluswolk kan er donker uitzien als je er de schaduwzijde van ziet en wanneer de hemel erachter door wolken wordt bedekt. Maar de donkerte wordt ook bepaald door het aantal druppeltjes waaruit de wolk bestaat, want het zijn de druppeltjes die het zonlicht breken en tegenhouden. Hoe meer druppeltjes er in de wolk zijn opgenomen, hoe donkerder hij zal ogen aks de zon zich erachter bevindt. Wolkenspotters merken op dat als een cumulus in omvang toeneemt -an een humilis met een geringe verticale opbouw, via de al uitdijende mediocris, tot de hoog oprijzende congestus- de basis ervan donkerder wordt naarmate de dikte van de wolk meer zonlicht tegenhoudt. Hoe passend is het dus dat Correggio de oversekste god, die kolkt van wellust voor de schone Io, afbeeldt als een donkergrijze cumulus congestus -een fallische toren van een wolk die zo volgepakt is met vocht, dat hij openbarst om zijn lading te lozen.

« hide

Gavin Pretor-Pinney
De wolkengids. Wolken in de geschiedenis, wetenschap en cultuur.
De Bezige Bij, 2006
http://www.cloudappreciationsociety.org