Assimilatie

Multatuli (1820-1887)

Nagenoeg als de arme Sauriers* uit de voorwereld, die door lang wachten ten laatste een integrerend deel uitmaken van de klei, waarin ze aanvankelijk niet gekomen waren met het plan om er te blijven, heeft er ook bij reizigers die wat nauw opéén gedrukt en in gedwongen houding, te lang in een reiswagen gezeten hebben, iets plaats, wat ik u voorstel
assimilatie* te noemen. Men weet eindelijk niet juist meer waar 't lederen kussen van den wagen ophoudt, en waar de ikheid aanvangt, ja, het denkbeeld is me niet vreemd dat men in zulk een wagen kiespijn of kramp hebben kan, die men voor mot in 't laken aanziet, of omgekeerd.

Er zijn weinig omstandigheden in de stoffelijke wereld, die de denkende mens geen aanleiding geven tot het maken van opmerkingen op verstandelijk gebied, en zo heb ik mijzelf dikwijls afgevraagd of niet veel dwalingen die onder ons kracht van wet hebben, veel "scheefheden" die wij voor "recht" houden, hieruit voortvloeien, dat men te lang met hetzelfde gezelschap in dezelfde reiswagen heeft gezeten? Het been dat ge daar links uitsteken moest, tussen de hoededoos en 't mandje met kersen ... de knie die ge tegen 't portier gedrukt hield, om de dame tegenover u niet te doen denken dat ge een aanval in den zin hadt op crinoline* of deugd ... de gelikdoornde voet die zo bang was voor de hakken van den commis-voyageur* naast u ... de hals dien ge zo lang links moest wenden, omdat het drupt aan de rechterzijde.. zie, dat worden zo alle ten laatste halzen, en knieën, en voeten, die iets verdraaids bekomen. Ik houd het voor goed, van tijd tot tijd eens te wisselen van wagens, zitplaats en medereizigers. Men kan dan zijn hals eens anders wenden, men beweegt nu en dan zijn knie, en misschien zit er eens een juffrouw naast ons met dansschoenen, of een jongetje wiens beentjes de grond niet raken. Men heeft dan meer kans om recht te zien en recht te lopen, zodra men weer vasten grond onder de voeten krijgt.

Multatuli, Max Havelaar, 1860